[Góc nhìn Lucas]
Nhiều founder 0-1 nghĩ rằng “tầm nhìn” là thứ xa xỉ.
Rằng khi còn đang vật lộn sống sót, trả lương, đóng thuế, giữ khách… thì nói gì đến “tầm nhìn”.
Nhưng chính lúc founder dịch chuyển sang công ty chuyên nghiệp, tầm nhìn là thứ duy nhất giúp bạn sống sót lâu dài với thương trường, vì sao?
- Vì nhân sự sẽ lớn lên.
Không ai đứng yên mãi.
Một ngày, những người từng gọi bạn là “sếp”, sẽ bắt đầu so sánh, sẽ bắt đầu mơ lớn hơn.
Họ có 3 con đường:
- Ở lại, nhưng không còn đột phá, công ty rơi vào bẫy trì trệ, không có kế thừa vì quen dựa dẫm lãnh đạo.
- Rời đi, vì họ đã lớn hơn tầm nhìn của tổ chức.
- Ở lại nhưng cần tầm nhìn đủ lớn để họ còn thấy tương lai cho chính mình; điều này bắt founder trong 1 thời gian cũng không dễ để … có tầm nhìn lớn lao hơn.
Nếu founder không có tầm nhìn, mọi nhân sự giỏi đều sẽ ra đi, vì họ không thể sống mãi trong chiếc hộp mà chúng ta đẻ ra/ hay dựng nên.
- Vì quá khứ không cứu được tương lai.
Nhiều người cũ từng tự tin vào công thức thành công cũ.
Nhưng thị trường thì không bao giờ đứng yên, thời thế luôn thay đổi, khách hàng trưởng thành hơn, nhu cầu trở nên khác đi, startup mới linh hoạt hơn, gần gũi hơn công ty lâu năm của chúng ta; quy mô nhỏ hơn chúng ta và linh hoạt hơn chúng ta.
Còn chúng ta?
Công ty phình to, cấu trúc nặng nề, hệ thống chậm chạp, đội ngũ cũ kỹ.
Lúc đó, bạn/đội ngũ của bạn trở nên/hoặc không còn “relevant – giữ mình phù hợp” với thị trường nữa.
Bạn vẫn sống, nhưng chỉ là một cơ thể không còn phát triển với ánh hào quang cũ của quá khứ.
- Vì khi nhân sự giỏi hơn tổ chức, họ chắn chắn sẽ ra đi, lúc đó chúng ta làm gì?
Một tổ chức không có tầm nhìn, buộc phải giữ người bằng tiền.
Tăng lương, tăng thưởng, tăng phúc lợi; là cách nhanh nhất khi founder mất người.
Nhưng tiền không phải vấn đề lõi vì bản chất kinh tế của công ty: Nếu lợi nhuận không tăng thì mọi tăng lương đều là sự hy sinh và vay nợ của của tương lai để đổi lấy trung thành của hiện tại.
Vậy khi công ty quy mô không tăng để đáp ứng (cover) cho quỹ lương tăng, công ty bản chất vẫn dậm chân tại chỗ, biên lợi nhuận giảm, founder sẽ càng ngày càng kiệt sức.
Rồi đến lúc, dù bạn có trả bao nhiêu, họ cũng vẫn … sẽ ra đi.
Vì khi con người vượt qua nhu cầu “ăn – ngủ – an toàn”, tới lúc họ sẽ cần:
• Sự ghi nhận
• Cống hiến xã hội
• Cơ hội mới
• Địa vị xã hội/Mong muốn đứng trước lãnh đạo một đội ngũ lớn hơn
Nếu công ty không còn đáp ứng được các tầng nhu cầu cao hơn, người giỏi sẽ rời đi, và công ty chắc chắn … sẽ thoái trào.
- Vì nếu lãnh đạo có tầm nhìn nhỏ, tổ chức sẽ nghẹt thở
Một lãnh đạo không lớn lên cùng tổ chức, chính là nguyên nhân khiến tổ chức tụt lại.
Tăng trưởng là trách nhiệm của người lãnh đạo, bởi nếu người đi theo bạn không có cuộc sống tốt hơn, không được phát triển hơn, thì vấn đề không phải ở họ, mà là ở chúng ta.
- Vì kinh doanh không chỉ là “kiếm sống”
Kiếm sống là phản xạ sinh tồn, kiếm thu nhập.
Còn kinh doanh (entrepreneurship) cần dopamine bền vững, cần thấy bản thân mình có giá trị và đang giải quyết nhu cầu của xã hội; nếu chỉ quan tâm tới lợi ích cá nhân; tốt nhân không nên làm kinh doanh; kinh doanh chính là là hành trình nâng cấp cả chính mình, con người của mình lẫn tổ chức. Nếu bạn ở trong hành trình đó, hãy cảm nhận chúng có ý nghĩa hơn biết bao – vì đây chính là dopamine tinh thần lành mạnh.
Khi công ty còn nhỏ, tầm nhìn chỉ cần là “sống sót và kiếm tiền”.
Nhưng khi đã chuyên nghiệp, tầm nhìn phải đủ lớn để nhân sự còn tin rằng:
mình có không gian phát triển, có cơ hội thăng tiến, và có dopamine lành mạnh mỗi ngày với những mục tiêu: Đủ xa để truyền cảm hứng, và đủ gần để … với tới.
- Vì tầm nhìn lớn giúp giảm chi phí trong dài hạn.
• Nhân sự gắn kết và hiệu quả hơn, giảm chi phí đào tạo mới
• Hệ thống mạnh hơn, tăng hiệu suất
• Cấu trúc rõ hơn, giảm xung đột
• Văn hoá mạnh hơn, tạo ra động lực tự thân lành mạnh về vật chất lẫn tinh thần
Còn nếu không, doanh nghiệp chắc chắn chỉ còn 3 lựa chọn:
- Thoái trào, sống trong ký ức hào quang cũ.
- Thoái vốn, rút lui trước khi quá muộn, để giữ hình ảnh chính mình (Nhưng khó).
- Bán mình, để người khác viết tiếp chương mới; nhưng cũng không dễ.
Cuối cùng,
Là lãnh đạo, chúng ta … chọn điều gì?
Giữ lấy hiện tại và mòn dần, hay dám mở ra một tầm nhìn đủ lớn, để chính mình và cả đội ngũ được sống thêm … nhiều lần nữa?
Đó là lý do: Đã làm lãnh đạo/founder/CEO/nhóm chủ sở hữu; trách nhiệm của bạn là … tăng trưởng để đảm bảo tương lai cho tất cả mọi người.
Lucas