(Và nếu chọn sai – bạn có thể vừa giảm quyền biểu quyết của mình, vừa mất cả thời gian của công ty)
1. GỌI VỐN = ĐỔ XĂNG VÀO CỖ MÁY ĐANG CHẠY TỐT
Gọi vốn không phải là giải pháp cho việc:
– Nội bộ rối ren, không ai làm thay được mình.
– Chưa biết mình bán gì, cho ai, vì sao bán cho phân khúc này mà không bán cho phân khúc khác, chưa biết mình nên chọn 1 thứ để hoàn toàn tập trung hay đang trong giai đoạn phức tạp chọn nhiều mô hình cùng triển khai 1 lúc (biết thứ cần phải tập trung).
Nhà đầu tư đổ tiền để nhân bản mô hình đã chạy tốt – chứ không cứu founder khỏi … đống lộn xộn.
Chỉ nên gọi vốn khi:
– Đã có dòng tiền thực dựa trên mô hình chứng minh giữa sản phẩm và thị trường (Product-Market Fit).
– EBITDA dương hoặc dễ chứng minh.
– Có hệ thống vận hành hoặc đội ngũ có thể scale, tiêu tiền hiệu quả.
– Biết rõ cần bao nhiêu tiền, dùng làm gì, chi phí sử dụng vốn như thế nào.
– Khi nào có thể giúp cho NDT exit (thoái vốn) và kiếm lời + ROI trên vốn đầu tư của họ là bao nhiêu?
2. TÁI CẤU TRÚC = SỬA LẠI NỀN MÓNG TRƯỚC KHI XÂY TẦNG 2
Tái cấu trúc là quá trình cần cho:
– Các công ty đang kinh doanh, marketing tốt nhưng chưa có hệ thống.
– Các founder bị quá tải, làm gì cũng phải có bản thân mình.
– Các doanh nghiệp đang bị chảy máu tiền, thất thoát, không kiểm soát nổi chi phí nhưng tiềm năng thị trường đã được chứng minh.
Nên tái cấu trúc khi:
– Không thể scale nếu Back office (HR, TCKT, Chuỗi cung ứng, Vận hành, công nghệ) không chạy theo kịp Front Office (Sales, Marketing, RnD) khi tiêu tiền lớn.
– Nhân sự cấp trung yếu, không tự quản được.
– Không có dữ liệu đáng tin để ra quyết định.
– Founder không thể nghỉ 2 tuần mà công ty vẫn chạy.
Vậy tóm lại, công ty nên gọi vốn khi:
– Đã có lời ổn định, muốn mở rộng nhanh: Gọi vốn.
– Lời thì có, nhưng lệ thuộc founder: Tái cấu trúc trước.
– Không lời, sản phẩm chưa fit nhu cầu thị trường: Dừng lại để điều chỉnh mô hình.
– Có cơ hội lớn trước mắt (mặt bằng, thị trường…) nhưng rối hệ thống: Gọi vốn rất nguy hiểm nếu chưa cấu trúc lại.
3 YẾU TỐ GIÚP RA QUYẾT ĐỊNH CHUẨN:
1. Financial Clarity (Các báo cáo tài chính phản ánh sức khoẻ điều hành)
– Có lời thật hay không? Biên EBITDA, dòng tiền vận hành dương không?
– Tính thanh khoản tài sản.
– Cấu trúc tài chính tác động tới dòng tiền và số tiền cần sử dụng để scale ở các quy mô khác nhau.
– Cấu trúc góp vốn giữa (Vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu, các đợt chia lãi tức, tăng/giảm vốn trong quá khứ …) logic với sổ sách và báo cáo tài chính.
2. Operational Readiness (Sẵn sàng về quy mô vận hành)
– Nếu nhận thêm tiền, đội bạn có scale được không? Hay sẽ quá tải và/hoặc mặc một cái áo quá rộng để sử dụng tiền?
3. Equity Thinking (Tư duy tài sản, vốn chủ sở hữu)
– Gọi vốn xong, giá trị công ty tăng không? Founder có giữ đủ cổ phần và quyền biểu quyết của mình không?
ETA: Phương pháp giúp founder quyết định đúng
Với ETA – không chỉ biết mình đang ở đâu, mà còn biết mình nên đi đâu, bằng cách nào.
Tại Equitix, tụi mình thường bắt đầu bằng khảo sát & Khám bệnh doanh nghiệp với (45 phút x số lượng nhân sự), chỉ để trả lời đúng 1 câu: “Gọi vốn hay tái cấu trúc?”
Và sau 9 – 12 tháng làm bài bản, founder không chỉ có câu trả lời, mà còn có cả kế hoạch hành động nhiều năm tới và trả lời cho câu hỏi Happy Ending Game mà nhóm chủ muốn là gì: IPO hay MnA? Cũng không nhất thiết để IPO nếu có thể thoái cho cá voi lớn (MnA)
Check-list nè: Bạn đang ở giai đoạn nào?
– Công ty có lời ổn định không?: Tái cấu trúc
– Có đội ngũ scale mà không cần mình không?: Tái cấu trúc
– Có mô hình tài chính để gọi vốn chưa?: Tái cấu trúc
– Biết rõ sẽ dùng tiền gọi vốn làm gì chưa?: Tái cấu trúc
– Đã có định vị thị trường rõ ràng chưa?: Tái cấu trúc
Nếu tất cả đều “CÓ”: Hãy gọi vốn.
Nếu đa số là “KHÔNG”: Bạn đang gọi vốn cho 1 con tàu chưa hoàn thành quá trình thiết kế.
Góc nhìn Equitix qua lăng kính ETA (Entrepreneur Through Acquisition)
Equitix theo đuổi trường phái ETA – Trở thành nhà điều hành doanh nghiệp thông qua MUA LẠI và TÁI CẤU TRÚC.
ETA là con đường của doanh nhân thế hệ mới, không bắt đầu từ số 0, mà mua lại những doanh nghiệp đã có nền tảng, sau đó:
– Xây dựng mô hình kinh doanh cốt lõi có lợi thế cạnh tranh
– Thiết lập hệ thống vận hành xuất sắc (Ops Excellence)
– Ứng dụng công nghệ để chuyển hóa doanh nghiệp
– Đồng hành cùng cổ đông thúc đẩy chiến lược tăng trưởng và giá trị cổ phiếu
Điểm khác biệt của ETA so với mô hình truyền thống:
– Không giới hạn trong “gia đình trị” – ETA thúc đẩy sự phối hợp giữa các cổ đông và nguồn lực đa hệ sinh thái.
– Đánh giá con người bằng hệ thống – Các thành viên gia đình chỉ giữ vai trò nếu đáp ứng tiêu chuẩn qua hệ thống Talent Management rõ ràng.
– Giao thoa văn hóa & lãnh đạo – ETA biết cách hài hòa giữa chất cũ (các founder, giá trị lõi) và cách quản trị hiện đại.
Quy trình ETA tại Equitix gồm 3 giai đoạn rõ ràng:
1. Khai mở tư duy & phương pháp luận ETA
(Thông qua huấn luyện, case thực chiến từ 2019 đến nay)
2. Tái cấu trúc doanh nghiệp
(Thiết lập chuẩn mực mới về vận hành, tài chính, quản trị, nhân sự)
3. Gọi vốn & Gia tăng tài sản cho cổ đông
(Thông qua định giá – IPO – M&A – cấu trúc vốn)
Giá trị mà ETA mang lại cho doanh nghiệp địa phương:
– Giữ lại cốt lõi tốt của startup/SMEs đã gây dựng
– Sáng tạo và “tuỳ biến” để phù hợp với bối cảnh VN
– Chuyển hoá từ DN tự phát sang công ty cổ phần chuyên nghiệp
– Gia tăng giá trị cổ phiếu – tài sản bền vững cho chủ sở hữu
ETA không chỉ là mô hình đầu tư – mà là triết lý điều hành doanh nghiệp bền vững. Equitix là người triển khai tiên phong trường phái đó tại Việt Nam.
Hi vọng với thông tin trên anh em cũng đã có thể xác định tâm lý và tâm thế phù hợp để cần allocate (phân bổ) thời gian của bản thân mình cho phù hợp, vì điều hành KD rất mất thời gian và để cảm nhận mình đủ thời gian để giao dịch với NDT bên ngoài đòi hỏi chúng ta phải sẵn sàng về mặt dữ liệu, thông tin nhất định, mà 7/11 các yếu tố lại chủ yếu là thông tin liên quan tới tài chính, kế toán, thuế, pháp lý.
Ngày tốt lành.